Kim był Święty Sylwester?

19 stycznia 2014
Figura papieża Sylwestra I w Mantui, fot. Riccardo Speziari

Każdy z nas z pewnością bezbłędnie poda datę Nocy Sylwestrowej, z którą zazwyczaj wiążemy nadzieję na dobrą zabawę i oczekiwania na Nowy Rok. Natomiast mało kto wie, kim był zagadkowy Sylwester, którego święto obchodzimy w ostatni dzień roku.

Święty a polityka

Otóż Sylwester I, czczony przez Kościół jako święty Sylwester, był papieżem w IV w. po Chrystusie. Jego pontyfikat przypadł na lata 314-335. Rozpoczął się zatem rok po słynnym edykcie mediolańskim, który prawnie sankcjonował religię chrześcijańską. Papież najprawdopodobniej pochodził z rzymskiej rodziny. Źródła podają imię jego ojca- Rufin.

Sylwester cierpiał prześladowania jeszcze w okresie panowania cesarza Dioklecjana (284-305). Zanim został biskupem Rzymu, był znaczącym dla chrześcijańskiej gminy prezbiterem. Niestety lata jego pontyfikatu, przypadające na rządy cesarza Konstantyna Wielkiego (306-335) nie są dostatecznie znane. Wiadomo, że cesarz deprecjonował jego rolę, starając się samemu pokierować życiem Kościoła. Tak było np. w 314, kiedy to nie mianował Sylwestra przewodniczącym synodu w Arles. Papież wysłał wtedy do Arles 4 swoich delegatów: 2 prezbiterów i 2 diakonów. Niemniej synod po zakończeniu obrad wyraźnie uznał prymat biskupa Rzymu, o czym informują nas listy skierowane do Sylwestra. Proszono w nich papieża, aby rozpowszechnił je po wszystkich prowincjach Zachodu.

Na pierwszym powszechnym soborze zwołanym do Nicei w 325 również zabrakło następcy Św. Piotra. Sylwester wysłał na sobór 2 prezbiterów i podobno tłumaczył swoją nieobecność podeszłym wiekiem. Sobór ten potępił nauki Ariusza o niższości Chrystusa względem Ojca oraz uzgodnił wyznanie wiary. Co ciekawe, wysłannicy papiescy musieli ustąpić miejsca Osjuszowi z Kordoby, prowadzącemu obrady.

W czasie długiego pontyfikatu Sylwestra Rzym zasłynął wspaniałymi przykładami chrześcijańskiej architektury sakralnej, jak np. Bazylika Św. Piotra, Bazylika św. Pawła oraz Bazylika Konstantyńska, czyli kościół św. Jana na Lateranie. Święty Sylwester zmarł w 335 roku i został pochowany na cmentarzu św. Pryscylli, położonym tuż przy Via Salaria. Kościół czci jego imię 31 grudnia.

Legendy

Późniejsze legendy stanowczo twierdziły, że dzięki Sylwestrowi cesarz Konstantyn kazał pozamykać pogańskie świątynie, nawrócił się na chrześcijaństwo i wyleczył z trądu. Inną, równie niewiarygodną treść zawiera historia ofiarowania papieżowi przez cesarza tzw. Donacji Konstantyna. Dokument ten miał Sylwestrowi i jego następcom dawać władzę doczesną nad Rzymem i całym Zachodem oraz wszystkimi patriarchatami chrześcijańskimi.

Papież miał mieć także prawo noszenia korony cesarskiej, jednak, gdy odmówił, cesarz dał mu ponoć przywilej noszenia specjalnego, wysokiego nakrycia głowy. Dokument ten, pochodzący z VIII-IX w. był uznawany niemal przez całe średniowiecze za autentyczny. W 1440 roku wybitny humanista Lorenzo Valla udowodnił, że Donacja była falsyfikatem. Święty Sylwester nie domyślał się więc za życia, iż jego imię będzie przez wieki kojarzone z fałszerstwem, które historycy z przekonaniem zaliczają do jednego z największych w dziejach.

Dzisiaj już tylko specjaliści i miłośnicy historii pamiętają o Donacji Konstantyna, a imię papieża kojarzy się zazwyczaj z ostatnią nocą w odchodzącym roku. Noc ta związana jest z ludzkimi nadziejami na spełnienie marzeń, jak również z pragnieniem szczęścia i wszelkiej pomyślności w Nadchodzącym Nowym Roku. Dobrzy chrześcijanie proszą także o błogosławieństwo Boże, czego czytelnikom portalu z całego serca życzę!

Dr Tomasz Graff
Adiunkt w Katedrze Dziejów Kultury na Wydziale Historii i Dziedzictwa Kulturowego Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie. Zajmuje się historią Kościoła w dobie średniowiecza, kulturą staropolską i dziejami rodzinnych Wadowic.

Dodaj komentarz